Verschillende vastenervaringen - waarom vasten voor sommigen gemakkelijk aanvoelt en voor anderen zwaar is
Je hebt het waarschijnlijk al gezien - verschillende vastenervaringen.
De ene persoon slaat zonder nadenken het ontbijt over. Ze gaan moeiteloos door een vast van 24 uur en zeggen nonchalant: “Ik heb gewoon geen honger.” Ondertussen voelt iemand anders zich zwak en prikkelbaar, kijkt om 10 uur al naar de klok en vraagt zich af hoe dit gezond kan zijn.
Misschien ben jij die persoon geweest, en lijkt het niet eerlijk.
Het is verleidelijk om te denken dat succes met vasten alleen om wilskracht draait. Dat sommige mensen gewoon meer discipline hebben. Dat is niet het geval.
Vasten voelt voor iedereen anders omdat onze lichamen verschillen. Hormonen variëren. Spiermassa varieert. Insulinegeschiedenis varieert. Zelfs iets eenvoudigs als natriumretentie kan de ervaring compleet veranderen. Dus mensen hebben verschillende vastenervaringen.
Laten we eens nader bekijken wat er echt aan de hand is.
Natriumretentie is belangrijker dan je denkt
Wanneer insuline daalt tijdens een vast, geven je nieren natrium af. Dat is een normale en verwachte reactie. Het probleem is dat sommige mensen natrium sneller verliezen dan anderen, vooral als ze nieuw zijn met vasten of recent hun koolhydraatinname hebben verlaagd.
Als je vaak hoofdpijn, duizeligheid of dat “overreden door een vrachtwagen” gevoel van vermoeidheid ervaart tijdens het vasten, is het misschien helemaal geen honger. Het kan een laag natriumgehalte zijn. Als je van een koolhydraatrijk dieet komt, kun je dit sterker voelen. En vrouwen kunnen vooral gevoeliger zijn voor veranderingen in vocht en elektrolyten.
De oplossing is hier simpel, maar wordt vaak genegeerd: zorg dat je elektrolyten binnenkrijgt. Zelfs als je denkt dat je ze niet nodig hebt, als je regelmatig vast, heb je ze waarschijnlijk wel nodig.
Veel “vasten is zwaar” ervaringen zijn eigenlijk gewoon elektrolytenproblemen in vermomming.
Je insulinegeschiedenis speelt een grote rol
Als je jarenlang koolhydraatrijke maaltijden en snacks hebt gegeten, is je lichaam gewend om vooral op glucose te draaien. Wanneer insuline langdurig verhoogd is geweest, wordt het lichaam minder metabolisch flexibel. Dat betekent dat het moeite heeft om efficiënt over te schakelen van suikerverbranding naar vetverbranding.
Dus wanneer je probeert te vasten, in plaats van soepel opgeslagen vet als brandstof te gebruiken, voelt je systeem zich gestrest. Je kunt je zwak, prikkelbaar of intens hongerig voelen.
Dat betekent niet dat je niet kunt vasten. Het betekent alleen dat je lichaam meer tijd nodig heeft om zich aan te passen.
Het geleidelijk verlagen van koolhydraten en beginnen met kortere vastenperiodes kan een groot verschil maken. Na verloop van tijd verbetert de metabolische flexibiliteit en wat eerst onmogelijk leek, wordt beheersbaar.
Mannen en vrouwen reageren anders
Dit is belangrijker dan mensen vaak willen toegeven.
Zo voor de hand liggend als het klinkt, mannen en vrouwen zijn hormonaal niet identiek, en vasten beïnvloedt hormonen. Mannen verdragen vaak langere vastenperiodes makkelijker. Vrouwen zijn echter gevoeliger voor waargenomen stress. Vasten is een vorm van stress, ook al is het gunstig.
Dat betekent niet dat vrouwen niet moeten vasten. Het betekent alleen dat als je een vrouw bent en je vergelijkt je vastenervaring met die van een man, je het gevoel kunt hebben dat je iets mist. Dat is niet zo. Je fysiologie reageert gewoon sterker.
Spiermassa maakt het verschil
Spieren slaan glycogeen op, dat fungeert als een reservebrandstoftank. Als je meer spieren hebt, heb je meer glycogeenopslag. Dat betekent vaak dat je langer kunt doorgaan voordat je volledig overschakelt op vetverbranding.
Kleinere mensen of mensen met minder spiermassa kunnen de brandstofwissel eerder voelen. Hun “tank” is sneller leeg, wat de eerste uren van een vastenintensiever kan maken.
Dit is een reden waarom krachttraining vasten na verloop van tijd makkelijker kan maken. Meer spieren betekent betere bloedsuikercontrole. Een grotere metabole motor.
En ja, eiwitten zijn belangrijk. Wanneer je eet, geef prioriteit aan eiwitten.
Belangrijk om hier te vermelden: ondanks veelvoorkomende angsten verbrandt vasten geen spieren, zolang je voldoende lichaamsvet hebt om te verbranden.
Niet alle honger is echte honger
Hier is de ongemakkelijke waarheid.
Soms voelt vasten zwaar, niet omdat je lichaam voedsel nodig heeft, maar omdat je brein het verwacht.
Echte fysiologische honger bouwt zich geleidelijk op en wordt fysiek gevoeld. Psychologische honger verschijnt op vaste tijden. Het komt op als je je verveelt, gestrest bent of gewoon gewend bent op een bepaald moment te eten.
Voedselgeluiden zijn krachtig, vooral in een cultuur die draait om constant snacken. Maar als je even pauzeert, hydrateert, elektrolyten toevoegt of een korte wandeling maakt, verdwijnt die golf meestal binnen 15-20 minuten.
Leren het verschil te zien tussen echte honger en gewoontehonger is een vaardigheid, en zoals elke vaardigheid wordt het beter met oefening.
Conclusie
Vasten is geen test van karakter. Het is een metabool hulpmiddel.
Als vasten voor jou makkelijk voelt, geweldig.
Als het zwaar voelt, betekent dat niet dat je zwak bent. Het betekent alleen dat er iets aangepast moet worden. Controleer je elektrolyten. Let op je koolhydraatinname. Bouw spieren op. Het wordt makkelijker.
